Những điều trẻ nhỏ dạy chúng ta (P.2)

0
518

Trẻ nhỏ dạy ta nói thật

Trẻ nhỏ nghĩ thế nào thì nói thế ấy. Không quanh co, không vòng vèo, không ám chỉ. Trẻ chưa học được những cách nói này, cũng chưa biết “lịch sự” là gì. Lịch sự tưởng như hay, nhưng trong nhiều trường hợp thực ra cũng chỉ là giả vờ. Khi con tôi thực sự yêu ai, con tôi nói liền. Và nếu có một thành viên trong gia đình bé có nghĩa vụ phải thích nhưng lại không thích, bé cũng sẽ nói thẳng ra, chứ chẳng ngại ngần gì.

Cái thật mà trẻ dạy ta không chỉ là cái thật về những gì xung quanh. Cái thật mà trẻ dạy ta còn là cách nhìn nhận lại chính bản thân mình. Mỗi khi con tôi khóc và đòi hỏi vô lý, ngay trong lúc khóc bé cũng nhận luôn là mình “bầy hầy”. Những khi ấy, tôi hỏi: “Thế bầy hầy có tốt không hả con?” Bé không chần chừ: “Không!” Người lớn chúng ta có dám nhận mình “bầy hầy” hay sẽ chơi trò lảng tránh sự thật và đổ lỗi cho nhau?

Trẻ nhỏ cũng dạy ta nhìn nhận mọi việc đúng như những gì đang diễn ra. Trẻ chưa có đủ kinh nghiệm để thêm mắm thêm muối vào câu chuyện, để suy diễn, để dùng thành kiến làm công cụ đánh giá người hoặc sự kiện. Một người chen hàng chỉ là một người chen hàng. Anh ta có một hành động bất lịch sự. Điều đó không đồng nghĩa với việc anh ta là kẻ bất lịch sự trong mọi trường hợp, là kẻ đại diện cho dân Việt Nam, là kẻ không coi ai ra gì, là kẻ ích kỉ, là kẻ đại diện cho mọi thứ bạn ghét…

Trẻ nhỏ dạy ta học hỏi

Sự thật là trẻ nhỏ sinh ra đã là những nhà khoa học. Chúng quan sát và khám phá thế giới, lắng nghe cách thức ngôn ngữ được sử dụng, và sau đó sự đúc kết các quy luật. Chúng ta không thấy khả năng học ngôn ngữ tuyệt vời của trẻ hay sao? Đáng tiếc là nhiều người lớn chúng ta tưởng rằng trẻ chẳng biết gì, nên phớt lờ trẻ và các nhu cầu của trẻ, chỉ quan tâm đến mong đợi của mình dành cho trẻ.

Trẻ luôn muốn biết mọi thứ có tên gọi là gì, vận hành ra sao, và đặt muôn vàn câu hỏi tại sao – có khi đến người lớn sống bao lâu cũng chịu, không có câu trả lời. Chỉ cần có một thay đổi nhỏ trong một căn phòng ở nhà, trẻ sẽ phát hiện ra ngay khi đặt chân vào. Trong khi đó, những người lớn trong nhà có khi lại chẳng phát hiện ra.

Nhưng chỉ cần lên đến lớp 1 là trẻ đã thôi, không còn hỏi tại sao, và không còn háo hức tìm hiểu cuộc sống nữa. Vì sao? Vì sự can thiệp quá nhiều của người lớn vào quá trình học của trẻ. Vì người lớn ưu tiên kết quả mà quên đi quá trình. Người lớn bỏ qua nhu cầu chơi-mà-học của trẻ, thay vào đó lại ép trẻ học những thứ mà người lớn cho là quan trọng, và học theo cách của người lớn. Qua đó, chúng ta tước đi của trẻ bản năng học mạnh mẽ.

Trẻ nhỏ dạy ta sống trong hiện tại

Các bố mẹ, ông bà thì thường mong con cháu ngoan, biết nghe lời, tài giỏi hơn những đứa khác, để về sau đi học trường có tiếng, có bằng, kiếm được nhiều tiền, và quan trọng nhất là sống cuộc đời như bố mẹ đã hình dung sẵn và chuẩn bị cho.

Nhưng trẻ nhỏ không đoái hoài đến những thứ đó. Trẻ nhỏ chỉ quan tâm đến hạnh phúc ở đây, bây giờ. Bạn có thấy trẻ nhỏ nào lo lắng xem chuyện gì sẽ xảy ra ngày mai không? Hay tự ngồi dằn vặt mình về một điều đã qua? Hay bất mãn với bản thân chúng? Hay bất mãn rồi trách móc cha mẹ, ông bà? Lớn lên một chút thì trẻ sẽ học những thứ đó từ chúng ta chứ không phải ở đâu ra.

Chính người lớn dạy trẻ nhỏ rằng chúng phải đạt được điều này, điều kia thì mới xứng đáng được yêu, xứng đáng được chấp nhận. Chúng ta đặt ra đủ loại yêu cầu cho chúng: Ngoan, nghe lời, ăn nhiều (nhưng không được béo quá), đi ngủ đúng giờ, học nhanh mọi thứ người lớn dạy, được điểm cao đối với MỌI MÔN HỌC, lễ phép, tự tin, vui vẻ, khéo léo, biết bày tỏ ý kiến, biết kiềm chế bản thân, không nghịch ngợm…

Chúng ta lấy đi động lực chính đáng nhất là sự hạnh phúc của trẻ, và thay thế vào đó là kẹo, là kem, là iPad, là điểm cao, là tình yêu có điều kiện, là sự tán thưởng của người lớn và xã hội. Chúng ta dùng những phần thưởng hời hợt đó để hấp dẫn trẻ, để ép trẻ vào cái khuôn đã có sẵn.

Chúng ta đều đã từng là những đứa trẻ. Rồi chúng ta lớn lên, và quên mất mình ở đây để làm gì. Chúng ta quên mất những gì mình phải chịu đựng do sự thiếu hiểu biết của người lớn ngày chúng ta còn bé. Và chúng ta lặp lại những điều tương tự với con cháu chúng ta.

Chúng ta càng sống thì cái tôi càng to. Tưởng biết được nhiều mà cái đầu như ngày càng chồng chất những hỗn loạn.

Mọi thứ sẽ tiếp tục hỗn loạn đến khi chúng ta không chịu nổi nữa, và nhận ra rằng chúng ta phải học cách vứt bỏ rác rưởi ra khỏi đầu, để học cách trở lại làm đứa trẻ ngày trước.

Không phải tất cả chúng ta đều sẵn sàng cho việc này, và không phải những người sẵn sàng đều thành công.

Tôi cho rằng sống-trong-hiện-tại chính là một trong những mục đích cao cả của cuộc đời.

Phương Đặng

LEAVE A REPLY