Bố mẹ ơi, tại sao con không nghe lời? (P.2)

0
887
Defiance

Mắng mỏ không có tác dụng. Dùng uy quyền người lớn ép trẻ cũng không có tác dụng. Vì trẻ chỉ đơn giản làm theo NHƯNG không hiểu tại sao. Trừng phạt cũng là một cách đem lại kết quả nhanh chóng, nhưng cả người phạt và người bị phạt đều phải trả giá – không hề nhỏ!

Tại sao tôi lại nói cái giá không hề nhỏ? Vì khi bạn trừng phạt mà không cố gắng giải thích cho con hiểu, con bạn không thể hiểu tại sao bé không thể làm một điều gì đó. Điều bé học được rất đơn giản: “Mình sẽ không làm việc đó trước mặt bố mẹ.” Vì vậy, khi không có bố mẹ, đương nhiên là bé sẽ tiếp tục làm cái việc mà bố mẹ đã đe dọa bao lần là không được làm. Nếu bạn dạy con bằng cách trừng phạt, tốt nhất là bạn nên chuẩn bị “lăm lăm cái roi” hết ngày này qua ngày khác.

Vì vậy, không có gì là lạ khi nhiều người, nếu không có ai xung quanh, thì sẽ làm những điều xấu. Một ví dụ rất đơn giản là việc tè bậy ngoài đường, ở những nơi mà ta nên giữ gìn vệ sinh công cộng. Nên nhớ còn có cả những người tè bậy giữa chốn đông người! Nhưng tôi dám chắc khi không có ai, con số những người tè bậy đông gấp nhiều lần so với khi có đông người. Chúng ta đổ lỗi cho bản thân họ, mà quên mất họ “học” thói đó ở đâu ra. Rất có thể cha mẹ họ đã áp dụng cách dạy “Có bố mẹ thì không được làm thế”, nên họ suy ra khi không có cha mẹ (và sau này là thấy cô, cảnh sát, hoặc những người có thẩm quyền)  trừng phạt, đặc biệt là họ có thể giấu giếm, thì họ cứ thoải mái thôi! Còn nếu đông người mà vẫn tè thì chắc hẳn khả năng cao là cha mẹ và cộng đồng họ cũng làm vậy – hoặc là … quá mót không thể chịu nổi nữa?

Nói đến chuyện đi tè, con tôi khi gần 4 tuổi một lần quá buồn tè mà nhân viên cửa hàng nói không có nhà vệ sinh. Chồng tôi dẫn con tôi ra vỉa hè bảo bé “đi tạm”, nhưng bé nhất quyết không đi, đòi về đến nhà mới tè. Không phải tự nhiên mà như vậy. Trước đó, tôi đã giải thích khá nhiều lần cho con mỗi khi có ai đó tè bậy ngoài đường rằng đó là một thói quen rất xấu. Gia đình tôi chưa một lần xi tè bé ở ngoài đường.

Bạn muốn giúp con luôn luôn hiểu tại sao. Đây là một quá trình không hề ngắn và đòi hỏi không hề ít nỗ lực. Nhưng rồi một ngày, cuối cùng bé sẽ hiểu “À há! Mình hiểu tại sao mình phải làm như vậy rồi!” Từ sau đó trở đi, bạn không bao giờ còn phải từng giây phút để mắt đến con để đảm bảo con sống cho đúng nữa.

Còn nếu chính bạn không trả lời được tại sao, đơn giản chỉ vì lý lẽ “Bố mẹ bảo thế”, bạn đã thất thế với chính con mình. Có lẽ bạn sẽ phải tự đi tìm câu trả lời cho câu hỏi “Tại sao” để hiểu ra rằng bấy lâu nay chính bạn cũng không hiểu tại sao, để hiểu ra rằng bấy lâu nay bạn làm theo chỉ vì ngày xưa bạn được dạy như thế.

Đồng cảm, nhất quán, và giữ vững các nguyên tắc trong mọi trường hợp là chìa khóa của thành công.

Bên cạnh đó, hãy làm bạn với con bạn. Đừng tự biến mình thành kẻ thù! Con khóc, bạn đứng bên cạnh con mà bảo “Mẹ biết con buồn rồi, nhưng con không được làm thế. Mẹ chờ con khóc hết nhé!”, chứ đừng nói “Mày nín đi, không tí nữa đừng ăn kẹo. Đừng làm tao cáu. Tao cáu mà tao đánh cho thì có sợ không? Im chưa?” Con bạn sẽ im liền. Kèm theo đó là những cảm xúc tiêu cực. Con sợ bạn. Bạn đã làm tổn thương con. Con sẽ đánh mất niềm tin của bạn.

Niềm tin một khi đã mất lấy lại rất khó – hầu như không thể. Có thể chính bạn đã trải qua bài học này trước đây với một ai đó đã làm đau bạn. Họ có thể làm bạn đau mà thậm chí không hề có ý định khiến bạn đau. Rồi chỉ để nhận ra họ đã tạo nên một rào cản không bao giờ có thể bị phá vỡ giữa bạn và họ.

Liệu bạn có nhớ không? Bạn có tha thứ cho họ không? Kể cả khi bạn tha thứ, bạn có quên không? Có lúc bạn nghĩ mình quên, nhưng tâm thức bạn không bao giờ quên. Nếu bạn vẫn còn thân thiết với người đó, bạn biết sâu thẳm trong bạn có những lúc bạn vẫn sợ. Sợ người đó sẽ lại làm đau bạn lần nữa.

Kể cả khi bạn đã xa cái người đó, đôi lúc tâm trí bạn vẫn lang thang đây đó trong quá khứ – và bạn nhớ về cái lúc bạn mất niềm tin.

Con bạn luôn luôn phản hồi với bất kì cách thức nào mà bạn đang dùng để dạy con. Hãy nhìn con, hãy lắng nghe con, hãy trò chuyện với con để biết cách thức bạn dùng có phù hợp không.

Tại sao con không nghe bạn khi bạn nói? Bởi vì bạn đã nói sai cách. Không phải tại con.

Hãy tin tưởng con và để cho con tin tưởng bạn.

Trước khi quá muộn, bạn nhé!

Phương Đặng

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here