Bố mẹ nên làm gì khi con cãi lời?

0
920

Bạn không cần phải chịu đựng chuyện trẻ cãi lời, nhưng nhớ luôn cẩn thận về cách bạn phản ứng, vì điều đó có thể cải thiện hoặc làm suy yếu mối quan hệ của bạn với trẻ. Nếu bạn quá khoan dung, sự vô lễ của trẻ dễ dẫn đến nhiều hành vi đáng lo ngại hơn. Nếu bạn quá khắt khe, trẻ sẽ cảm thấy khó thể hiện cảm xúc, dẫn đến bất đồng giao tiếp về sau.

Giữ bình tĩnh

Một khi trẻ đã nhận thấy sự căng thẳng, nếu bạn không giữ thái độ bình tĩnh nhất, rất có thể sẽ dẫn đến xung đột. La hét hay dọa nạt “Sao con dám làm như vậy?” sẽ chỉ làm tình hình thêm nghiêm trọng. Tốt nhất bạn đừng nói gì cả, hít thở sâu, đếm đến 10 (hoặc 20), và tự hỏi những gì bạn sắp nói sẽ giúp ích hay làm tình huống xấu đi.

Nếu bạn vẫn cảm thấy mất bình tĩnh, hoặc nếu trẻ đã bị mất kiểm soát, hãy nói rằng bạn sẽ tiếp tục cuộc trò chuyện sau khi cả hai đã “hạ hỏa”. Sau đó đi ra chỗ khác trong nhà. Nếu cả hai đang ở nơi công cộng, đừng gây hấn hay tranh cãi. Thay vào đó, hãy nói với con rằng cuộc trò chuyện này tạm dừng cho đến khi cả hai lên xe hoặc đã về đến nhà.

Xác định nguyên nhân

Cãi lời không luôn là một cách biểu hiện cảm xúc thực sự của trẻ, và lý do có thể bắt nguồn từ một chuyện nào đó không liên quan đến bạn. Có lẽ trẻ đang gặp vấn đề với một người bạn ở trường và trút bực bội lên bạn vì cảm thấy bạn là một mục tiêu an toàn. Hoặc có lẽ trẻ gặp căng thẳng với bài tập về nhà và hét lên bảo bạn ra khỏi phòng. Nếu điều này xảy ra, hãy bình tĩnh và sáng suốt, sau đó đặt câu hỏi để hiểu rõ nguồn gốc vấn đề. (“Có chuyện gì xảy ra hôm nay ở trường không?” Hoặc “Con nói vậy vì con cần thời gian một mình?”) Tìm ra lý do đằng sau sự cãi lời sẽ giúp bạn hiểu và giải quyết vấn đề dễ dàng hơn.

Giải thích những điều có thể chấp nhận được

Nếu trẻ nói “Đừng làm phiền con” khi bạn bảo chúng làm chuyện gì đó, có thể trẻ đang lặp lại những điều chúng từng nghe và không nhận ra sự thô lỗ của mình. Hannah Chow-Johnson – Bác sĩ, Trợ lý Giáo sư Nhi khoa tại Đại học Loyola Chicago, Mỹ cho biết: “Trẻ em đôi khi nghe được bạn bè của chúng cãi lời, và chúng muốn thử làm theo bằng cách bắt chước các từ ngữ và cách nói chuyện”. Bạn hãy nói rõ ràng với trẻ về những gì được và không được làm: Sẽ không sao cả khi nói con đang tức giận, mệt mỏi hoặc không muốn nói chuyện lúc này; nhưng không được gọi tên, la hét, hay bảo bố mẹ tránh đi chỗ khác.

Thực hiện hình phạt

Khi bạn thảo luận những hành vi hoặc cụm từ nào không thích đáng, hãy để trẻ biết là sẽ có hậu quả nếu vi phạm. Xác định trước với trẻ những hậu quả đó sẽ là gì – mất một số đặc quyền (thời gian chơi điện tử, xem TV…), làm thêm việc nhà, hoặc đi ngủ sớm hơn bình thường – để trẻ không bị bất ngờ khi bị phạt. Quan trọng nhất là phải thực hiện hình phạt. Luôn kiên định và tuân thủ luật lệ là cách duy nhất để trẻ thấy được sự cứng rắn của bạn.

Định hình sự kỳ vọng của bạn

Định hình cách cư xử mà bạn mong chờ từ trẻ là rất quan trọng. Theo Gail Gross – tiến sĩ, nhà tâm lý gia đình ở Houston, trẻ em học bằng cách bắt chước những gì chúng nhìn thấy. Nếu đứa trẻ 5 tuổi tình cờ nghe bạn sử dụng giọng điệu quái gở khi nói chuyện với chồng hoặc mẹ chồng, trẻ sẽ hiểu là không sao cả khi đối xử với những người khác (kể cả bạn) theo cách tương tự. Vì vậy, hãy chắc chắn rằng bạn nói chuyện và đối xử tôn trọng những người khác (gia đình, bạn bè, hàng xóm và những người xa lạ), ngay cả khi bạn nghĩ con đang không ở quanh đây.

Ngoài ra, hãy kiểm tra lại cách tương tác của riêng bạn với con. “Nếu bạn nhìn thấy con hay cãi lời, tốt nhất là nên lấy điện thoại ghi âm lại lời con nói,” Erik A. Fisher, tiến sĩ, nhà tâm lý học và là tác giả của The Art of Empowered Parenting: The Manual You Wish Your Kids Came With cho biết. Bạn không cần phải để cho trẻ biết – chỉ đơn giản là liếc nhìn điện thoại khi con đang cãi lời và nhấn nút ghi âm. Việc ghi âm sẽ cho bạn một cơ hội nghe tông giọng của con cũng như của bạn. Có nhiều cha mẹ khi lắng nghe đoạn ghi âm, họ nhận ra mình đã sử dụng giọng điệu châm biếm hoặc thiếu tôn trọng giống như con, do đó trẻ đã nghe và nói theo.

Khen ngợi sự lịch thiệp

Bạn cần chú ý hơn khi trẻ đang thể hiện những hành vi tích cực thay vì tiêu cực. Khi trẻ nói chuyện hoặc thể hiện bản thân bằng sự tôn trọng, hãy thể hiện sự đồng tình. Nói với con: “Mẹ thực sự thích cách con chờ đợi đến lượt của mình mới nói” hay “Con đã làm tốt khi giải thích mà không cần lên cao giọng.” Điều này sẽ làm cho trẻ cảm thấy tốt hơn và giúp trẻ nhận ra rằng cha mẹ cũng chú ý đến những điều tốt đẹp của chúng. Và điều tuyệt vời nhất là trẻ sẽ ít cãi lời hơn.

Bảo Long (Theo Parents)